Göz doktorundan çıkarsınız, elinizde bir kâğıt vardır ve üzerinde SPH, CYL, AX gibi kısaltmalarla eksili artılı sayılar yazar. Çoğu kişi bu kâğıda bakıp hiçbir şey anlamaz ve merak eder: benim numaram ne, yüksek mi, geçen seneye göre artmış mı?
Bu yazıda gözlük reçetesindeki kısaltmaları tek tek, sade bir dille açıklıyoruz. Yazının sonunda kendi reçetenize bakıp ne yazdığını anlayabileceksiniz.
Başlamadan önce: numaranızı mutlaka göz doktoru belirlemelidir
Bu yazının amacı, elinizdeki reçeteyi anlamanıza yardımcı olmaktır. Kendi numaranızı kendiniz belirlemenize ya da bir yakınınızın reçetesine bakarak kendinize gözlük seçmenize yardımcı olmak değildir.
Türkiye'de göz muayenesi yapmak, göz numarası ölçmek ve reçete yazmak yalnızca göz doktorlarının yetkisindedir. Optik mağazalar bunların hiçbirini yapamaz; bu kanunla düzenlenmiştir. Bizim yaptığımız iş, hekimin yazdığı reçeteyi doğru camla, doğru çerçeveyle ve doğru ölçülerle hayata geçirmektir.
Bunun sadece bir kural meselesi olmadığını da söylemek gerekir. Görme şikâyetinin arkasında her zaman sadece numara olmaz. Bulanık görme, baş ağrısı, gözde yorulma ya da ışık hassasiyeti bazen tedavi gerektiren bir rahatsızlığın ilk işareti olabilir. Göz tansiyonu, katarakt, retina ile ilgili durumlar veya şeker hastalığının göze etkisi ancak hekim muayenesinde fark edilir. Bir gözlük camı bunların hiçbirini görmez, sadece görüntüyü netleştirir.
Bu yüzden en doğru sıralama şudur: önce göz doktoruna muayene olun, numaranızı ve reçetenizi ondan alın, sonra optik mağazaya gelin. Gözlerinizde bir şikâyet olmasa bile düzenli aralıklarla muayene olmak, hem numaranızın güncel kalmasını hem de göz sağlığınızın kontrol edilmesini sağlar.
Reçetede önce hangi göz olduğuna bakın
Reçetenin sol tarafında genellikle iki satır vardır. Bunlar sağ ve sol gözü ayırır:
OD veya RE veya Sağ: Sağ göz. (OD, Latince "oculus dexter" yani sağ gözden gelir.)
OS veya LE veya Sol: Sol göz. (OS, Latince "oculus sinister" yani sol gözden gelir.)
OU: Her iki göz için ortak değer anlamına gelir.
İki gözün numarası çoğu zaman birbirinden farklıdır ve bu son derece normaldir. Bir gözünüz diğerinden daha yüksek numaralı olabilir; camlar buna göre ayrı ayrı hazırlanır.
SPH (Sferik): asıl numaranız
SPH, reçetedeki en temel değerdir ve halk arasında numara denilen şey genellikle budur. Başındaki işaret hangi görme kusurunuz olduğunu söyler:
Eksi (-) işareti: Miyop. Uzağı bulanık görürsünüz, yakını rahat görürsünüz. Örnek: -1.50
Artı (+) işareti: Hipermetrop. Yakını zorlanarak görürsünüz, gözünüz çabuk yorulur. Örnek: +2.00
Sayının büyüklüğü numaranın derecesini gösterir. Kabaca söylemek gerekirse 0 ile 3 arası düşük, 3 ile 6 arası orta, 6'nın üzeri yüksek numara sayılır. Numara yükseldikçe cam kalınlaşma eğilimi gösterir; bu durumda ince cam seçenekleri gündeme gelir.
Reçetede SPH yerine sadece bir çizgi, sıfır ya da "plano" yazıyorsa o gözde sferik numara yok demektir.
CYL (Silindirik) ve AXIS: astigmat kısmı
CYL değeri astigmat olup olmadığınızı gösterir. Astigmat, gözün ön yüzeyinin tam küresel olmaması nedeniyle görüntünün her yönde aynı netlikte oluşmamasıdır. Basitçe söylersek: harfler hem bulanık hem hafif gölgeli görünür.
CYL: Astigmatın derecesi. Örnek: -0.75
AXIS veya AX: Astigmatın hangi yönde olduğunu gösteren açı. 0 ile 180 arasında bir sayıdır. Örnek: 90
AXIS bir derece değil, bir yön bilgisidir. Yani AXIS 180 yazması numaranızın 180 olduğu anlamına gelmez; astigmatın yönünü tarif eder. Bu iki değer her zaman birlikte okunur, çünkü camın astigmat düzeltmesi hem dereceye hem yöne göre yapılır.
CYL kısmı boşsa, çizgiliyse ya da sıfırsa astigmatınız yok demektir.
ADD: yakın ilavesi
ADD değeri genellikle 40 yaş üzerindeki reçetelerde görülür. Yaşla birlikte gözün yakına odaklanma esnekliği azalır; buna presbiyopi, halk arasında yakın görme zorluğu denir.
ADD, uzak numaranızın üzerine yakın için eklenen ilave güçtür. Örneğin uzak numaranız -1.00 ve ADD değeriniz +2.00 ise, yakın için gereken güç bu ikisinin birleşiminden hesaplanır. ADD değeri iki göz için genellikle aynıdır.
Reçetenizde ADD varsa, önünüzde birkaç seçenek vardır: ayrı bir yakın gözlüğü, iki gözlüğü değiştirip durmak istemiyorsanız progresif cam ya da bifokal cam. Hangisinin size uygun olacağını kullanım alışkanlığınıza göre birlikte değerlendirebiliriz.
PD: göz bebekleri arası mesafe
PD, iki göz bebeğinizin merkezi arasındaki mesafedir ve milimetre cinsinden yazılır. Yetişkinlerde genellikle 54 ile 70 mm arasındadır.
Bu değer camın optik merkezinin tam göz bebeğinizin karşısına gelmesi için kullanılır. Yanlış PD ile hazırlanan bir gözlükte numara doğru olsa bile baş ağrısı, göz yorgunluğu ve rahatsızlık hissi olabilir. Bu ölçüm optik mağazada yapılabilen bir ölçümdür ve gözlüğün doğru oturması için önemlidir.
Prizma ve baz: daha az karşılaşılan değerler
Bazı reçetelerde prizma ve baz yönü yazar. Bu, gözlerin birlikte çalışmasında bir uyum sorunu olduğunda, örneğin çift görme şikâyetinde kullanılır. Bu değerler her reçetede bulunmaz; varsa hekiminizin özel olarak değerlendirdiği bir durum söz konusudur.
Örnek bir reçete nasıl okunur?
Diyelim ki reçetenizde şöyle yazıyor:
Sağ (OD): SPH -2.00 • CYL -0.50 • AXIS 90
Sol (OS): SPH -1.75 • CYL -0.75 • AXIS 85
ADD: +1.50 • PD: 63 mm
Bunun okunuşu şudur: Her iki gözde miyop var, sağ göz sola göre biraz daha yüksek. Her iki gözde hafif astigmat var ve yönleri birbirine yakın. ADD değeri olduğuna göre yakın görmede de destek gerekiyor, yani muhtemelen presbiyopi başlamış. Göz bebekleri arası mesafe 63 milimetre.
Görüldüğü gibi karmaşık görünen kâğıt, aslında birkaç basit bilgiyi tarif ediyor.
Sık karıştırılan noktalar
Eksi işareti kötü, artı işareti iyi anlamına gelmez. İkisi de farklı bir görme kusurunu tarif eder, birbirinden daha iyi ya da kötü değildir.
Numaranın küçülmesi her zaman iyiye gitmek demek değildir; özellikle ileri yaşta bazı göz rahatsızlıkları numarayı geçici olarak değiştirebilir. Numaranızda beklenmedik bir değişiklik varsa bunu mutlaka hekiminize danışın.
Reçetelerin geçerlilik süresi vardır. Eski bir reçeteyle gözlük yaptırmak, aradan geçen sürede numaranız değiştiyse yanlış bir gözlükle sonuçlanabilir.
İnternette gördüğünüz numara testleri ya da telefon uygulamaları muayene yerine geçmez. Ekran boyutu, mesafe ve ışık gibi değişkenler sonucu doğrudan etkiler.
Reçetenizle mağazamıza bekleriz
Reçetenizi anlamakta zorlanıyorsanız, elinizdeki kâğıtla mağazamıza uğrayabilirsiniz. Üzerinde ne yazdığını birlikte okuruz, hangi cam türünün size uygun olacağını, numaranıza göre camın kalınlığının ne olacağını ve hangi seçeneklerin işinize yarayacağını konuşuruz.
Reçeteniz yoksa yapmanız gereken ilk şey bir göz hekimine muayene olmaktır. Bu adımı atladığınızda ne biz doğru gözlüğü hazırlayabiliriz ne de siz gözünüzün gerçek durumunu öğrenebilirsiniz. Muayeneden sonra gerisi kolay. Yeni Hastane Yolu üzerindeki mağazamıza bekleriz. Gözünüz bizde olsun.
Sıkça Sorulan Sorular
Reçetemdeki numara yüksek mi?
Kabaca 0-3 arası düşük, 3-6 arası orta, 6 üzeri yüksek kabul edilir. Ancak numaranın yüksekliği tek başına bir sorun değildir; önemli olan doğru camla düzeltilmesidir. Yüksek numaralarda ince cam seçenekleriyle kalınlık azaltılabilir.
İki gözümün numarası farklı, sorun mu?
Hayır, çok yaygındır. Camlar her göz için ayrı hazırlanır. Aradaki fark çok büyükse hekiminiz bunu ayrıca değerlendirir.
Reçetem kaç yıl geçerli?
Reçetelerin geçerlilik süresi vardır ve süresi dolmuş reçeteyle işlem yapılamaz. Ayrıca numaranız zaman içinde değişebileceği için eski bir reçeteye güvenmek doğru olmaz. Reçetenizin tarihine bakın, gerekiyorsa yeniden muayene olun.
PD ölçümünü optikte yaptırabilir miyim?
Evet. Göz bebekleri arası mesafe ölçümü ve odak ölçümü optik mağazada yapılabilen ölçümlerdir. Göz numarası ölçümü ve muayene ise yalnızca hekim tarafından yapılır.
Kendi reçetemi okuyup internetten gözlük alsam olur mu?
Önermiyoruz. Numara doğru olsa bile göz bebekleri arası mesafe, camın oturma yüksekliği ve çerçevenin yüzünüze uyumu gözlüğün konforunu doğrudan belirler. Bu ölçüler yerinde alınmadığında baş ağrısı ve göz yorgunluğu görülebilir.
Reçetemde ADD yazıyor, ne yapmalıyım?
ADD, yakın için ilave güce ihtiyacınız olduğunu gösterir. Ayrı bir yakın gözlüğü, bifokal ya da progresif cam seçenekleri arasından yaşam tarzınıza uygun olanı birlikte belirleyebiliriz.
Sonuç
Gözlük reçetesi göründüğü kadar karmaşık değildir. SPH asıl numaranızı, CYL ve AXIS astigmatınızı, ADD yakın ilavesini, PD ise göz bebekleri arası mesafeyi gösterir. Bu birkaç kısaltmayı bildiğinizde elinizdeki kâğıdın ne söylediğini anlayabilirsiniz.
Ama en önemli kısmı tekrar hatırlatalım: bu bilgiler reçetenizi anlamanız içindir, kendi numaranızı belirlemeniz için değil. Numaranızı ve göz sağlığınızı yalnızca bir göz doktoru değerlendirebilir. Muayenenizi yaptırın, reçetenizi alın, gerisi için Kepekçi Optik'e bekleriz.
İletişim
Kepekçi Optik — Gözünüz Bizde Olsun
Telefon: 0506 905 55 70
Web Sitemiz: kepekcioptik.com
Instagram: @kepekcioptik
Adres: Albay İbrahim Karaoğlanoğlu, Ömer Halisdemir Cd, Beka Korupark Evleri D:31/B, 79000 Kilis Merkez/Kilis (Yeni Hastane Yolu üzeri)
Dahili Bağlantılar